Constitution of India
ଲେଖା
ଭାଗ V: କେନ୍ଦ୍ର
ଅଧ୍ୟାୟ I: କାର୍ଯ୍ୟକାରି
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି
ଧାରା 65: ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ବା ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବା
Bare Act
- (1) ଯଦି ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ପଦ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ ମୃତ୍ୟୁ, ପଦତ୍ୟାଗ କିମ୍ବା ହଟାଇବାର କାରଣରୁ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ, ତେବେ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ଯାଏଁ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ନବନିର୍ବାଚିତ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ତାଙ୍କର ପଦ ଗ୍ରହଣ କରିବା ତାରିଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
- (2) ଯଦି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୋଇଥାନ୍ତି ଅନୁପସ୍ଥିତି, ଅସୁସ୍ଥତା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ, ତେବେ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବେ ଯାଏଁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ କରିବା ତାରିଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
- (3) ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ବା ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବା ସମୟରେ, ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଏବଂ ରକ୍ଷା ଥାକିବ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସଂସଦ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭାବରେ ଏମୋଲୁମେଣ୍ଟସ୍, ଭତ୍ତା ଏବଂ ସୁବିଧା ମିଳିବ, ଏବଂ ସେହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପ୍ରଦାନ ନ ହେଉଅ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂଚୀରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଏମୋଲୁମେଣ୍ଟସ୍, ଭତ୍ତା ଏବଂ ସୁବିଧା ମିଳିବ।
Explanation using examples
ଉଦାହରଣ 1:
ପରିସ୍ଥିତି: ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି।
ସ୍ଥିତି: ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦୁଃଖଦ ଭାବେ ଏକ ହଠାତ ରୋଗରୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି। ଭାରତର ସଂବିଧାନର ଧାରା 65(1) ଅନୁଯାୟୀ, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ। ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏହି ସମୟରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବେ ଯାଏଁ ନବନିର୍ବାଚିତ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଦଗ୍ରହଣ କରିବେ। ଏହି ସମୟରେ, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ପାଖରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି, ରକ୍ଷା ଏବଂ ସୁବିଧା ଥାକିବ।
ଫଳାଫଳ: ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି କାର୍ଯ୍ୟରତ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ସରକାରର କାର୍ଯ୍ୟକାରି କାର୍ଯ୍ୟର ସ୍ଥିରତା ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି। ଏକ ନବ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚିତ ହେବା ପରେ ଏବଂ ସପଥ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ତାଙ୍କର ମୂଳ ଭୂମିକାକୁ ଫେରନ୍ତି।
ଉଦାହରଣ 2:
ପରିସ୍ଥିତି: ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏକ ବଡ଼ ସର୍ଜେରୀ ହେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେବେ ଏକ ମାସ ପାଇଁ।
ସ୍ଥିତି: ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏକ ବଡ଼ ସର୍ଜେରୀ ହେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଏକ ମାସ ପାଇଁ ଅସମର୍ଥ ହେବେ। ଭାରତର ସଂବିଧାନର ଧାରା 65(2) ଅନୁଯାୟୀ, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏହି ସମୟରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବେ। ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିବେ ଯାଏଁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସୁସ୍ଥ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ କରିବେ।
ଫଳାଫଳ: ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ତାତ୍କାଳିକ ଭାବରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତି, ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି ଯେ କାର୍ଯ୍ୟକାରି ଶାଖାର କାର୍ଯ୍ୟରେ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ନ ହେଉ। ଯେତେବେଳେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସୁସ୍ଥ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ କରିବେ, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ତାଙ୍କର ମୂଳ ଭୂମିକାକୁ ଫେରନ୍ତି।
ଉଦାହରଣ 3:
ପରିସ୍ଥିତି: ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ପାଇଁ ବିଦେଶରେ ଏକ ଆଧିକାରିକ ଯାତ୍ରାରେ ଅଛନ୍ତି।
ସ୍ଥିତି: ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ପାଇଁ ଏକ ଆଧିକାରିକ ଯାତ୍ରାରେ ଅନେକ ଦେଶକୁ ଯାଇବାର ଯୋଜନା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଭାରତର ସଂବିଧାନର ଧାରା 65(2) ଅନୁଯାୟୀ, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବେ। ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱ ହାତଲ କରିବେ ଯାଏଁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଆଧିକାରିକ ଯାତ୍ରାରୁ ଫେରନ୍ତି।
ଫଳାଫଳ: ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି ଯେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ସରକାରର କାର୍ଯ୍ୟକାରି କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ମୂଥ ଭାବରେ ଚାଲିଥାଏ। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଫେରିବା ପରେ, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ତାଙ୍କର ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି।
ଉଦାହରଣ 4:
ପରିସ୍ଥିତି: ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଦତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।
ସ୍ଥିତି: ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କାରଣରୁ ପଦତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। ଭାରତର ସଂବିଧାନର ଧାରା 65(1) ଅନୁଯାୟୀ, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ଯାଏଁ ନବନିର୍ବାଚିତ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଦଗ୍ରହଣ କରିବେ। ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏହି ଅନ୍ତର୍ବର୍ତୀ ସମୟରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି, ରକ୍ଷା ଏବଂ ସୁବିଧା ଥାକିବ।
ଫଳାଫଳ: ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି କାର୍ଯ୍ୟରତ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ସରକାରର କାର୍ଯ୍ୟକାରି କାର୍ଯ୍ୟର ସ୍ଥିରତା ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି। ଏକ ନବ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚିତ ହେବା ପରେ ଏବଂ ସପଥ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ତାଙ୍କର ମୂଳ ଭୂମିକାକୁ ଫେରନ୍ତି।
